Hafıza geçmişi saklamaz; onu bugün yeniden kurduğumuz biçimde taşır. Bir anıyı yazıya dönüştürürken gerçeğin, boşlukların ve bugünkü benliğin nasıl aynı masaya oturduğunu anlatıyorum. Bu kaydı yalnızca bir sonuca varmak için değil, sorunun bende açtığı alanı görünür kılmak için yazıyorum. Bir fikri aceleyle kapatmak yerine onun günlük hayatta, üretimde ve ilişkilerde nasıl karşılık bulduğunu izlemeye çalışıyorum. Okurla aramda kesin bir hüküm değil, birlikte düşünülebilecek açık bir masa bırakmak istiyorum. Bu yüzden metin boyunca kişisel deneyimle genel bir iddia arasındaki mesafeyi korumaya çalışıyorum. Bir düşüncenin değerini, herkes için aynı cevabı vermesinde değil, farklı hayatlarda yeni ve dürüst sorular açabilmesinde buluyorum.
HATIRANIN SABİT OLMADIĞI
Geçmişte yaşadığımız bir anıyı her hatırlayışımızda onu biraz da bugünkü hâlimizle yeniden kurarız. O günün korkusu bugün daha küçük, o günün sevinci bugün daha uzak görünebilir. Yazmak bu değişimi durdurmaz. Aksine, anının içindeki oynamayı görünür kılar. Ben bir sahneyi yazarken yalnızca ne olduğunu değil, bugün onu neden böyle hatırladığımı da düşünürüm.
GERÇEKLE KURGU ARASINDA. Bir roman gerçek bir olaydan beslendiğinde onu olduğu gibi taşımak zorunda değildir. Edebiyatın işi tutanak tutmak değil, deneyimin içindeki anlamı aramaktır. Bir yüz değişebilir, bir şehir başka bir şehre taşınabilir, zaman sıkışabilir. Bunlar gerçeği küçültmez. Bazen olayın ayrıntısını değiştirmek, duygunun gerçeğine daha sadık kalmamı sağlar. Çünkü hayat yaşanır; edebiyat ise yaşananın içindeki yankıyı arar.
BOŞLUKLARIN HAFIZASI. Hatırlamadığımız şeyler de hikâyenin parçasıdır. Bir konuşmanın tamamı değil, yalnızca sesin tonu kalabilir. Bir odanın neye benzediğini unutup pencereden düşen ışığı hatırlayabiliriz. Yazarken bu boşlukları hemen doldurmak istemiyorum. Çünkü unutulan yerler, zihnin neyi korumayı seçtiğini gösterir. Her ayrıntıyı geri getirmek yerine, geride kalan birkaç işareti birbirine bağlamak daha dürüst olabilir.
Bir şeyi yazıya geçirirken yalnızca geçmişi saklamıyorum; bugünkü bakışımı da o geçmişe gönderiyorum. Bu yüzden aynı anı yıllar sonra başka bir cümleyle anlatabiliyorum. Olay değişmedi, fakat ben olayın içinden geçerken bıraktığı izleri okumayı öğrendim. Yazı, hafızayı donduran bir kutu değil; her açıldığında içindeki parçaların birbirine yeni bir düzen önerdiği canlı bir masa.
Yazının bana verdiği en büyük imkân, bir duyguyu yeniden yaşamak zorunda kalmadan ona yaklaşabilmek. Mesafeyi kurduğumda öfkenin içindeki kırılganlığı, özlemin içindeki yanılgıyı ve başarı sandığım bazı şeylerin taşıdığı yorgunluğu görebiliyorum. Bu bakış her şeyi affetmek anlamına gelmiyor. Yalnızca geçmişi tek bir hükme kapatmadan, onun içindeki farklı sesleri dinlemeye izin veriyor.
BUGÜNKÜ BENİN İMZASI
Her hatırlama bugünkü benliğin imzasını taşır. O yüzden yazdığım geçmiş, yalnızca geçmişteki bana ait değildir; bugün onu anlamaya çalışan kişiye de aittir. Bir anıyı yazarken kendimi yargıç yerine tanık olmaya çağırıyorum. Ne olduğunu değiştiremem, fakat ona hangi soruyla bakacağımı seçebilirim. Yazmak bazen geçmişi anlatmak değil, geçmişin bugün üzerimizde hâlâ nasıl çalıştığını fark etmektir.
Hatırlamak çoğu zaman seçerek hatırlamak. Bazı ayrıntılar kendiliğinden parlıyor, bazıları ise bütün çabama rağmen kapalı kalıyor. Ben bu eşitsizliği düzeltmeye çalıştığımda metin yapaylaşıyor. Eksik kalan yere dürüstçe bakmak, onu süsleyip tamamlamaktan daha güçlü. Çünkü okur kusursuz bir geçmişe değil, bir insanın geçmişi anlamaya çalışırken yaşadığı gerçek gerilime daha kolay inanıyor.
Bu nedenle yazmak benim için hatırlamanın başka bir biçimi olduğu kadar unutmanın da daha dürüst bir yolu. Her şeyi aynı anda taşımak mümkün değil. Bazı ayrıntılar silinir, bazıları dönüşür, bazıları da hiç beklemediğim bir cümlede geri gelir. Metin, geçmişi bana olduğu gibi iade etmiyor; onunla bugün nasıl yaşayabileceğimi gösteriyor. Bazen ihtiyaç duyduğum şey tam olarak bu yeni mesafe.
OKUR SİNYALİ
Bu dosyaya bir cümle bırak.
Sinyalin arşive alınmadan önce dijital kontrolden geçirilir.