DOSYADAN İNSANA
Bir karakter için yaş, meslek, görünüş ve geçmiş yazmak kolaydır. Bunlar bir dosya oluşturur, fakat henüz insan yaratmaz. Karakteri gerçek kılan, özelliklerinin kusursuz uyumu değil aralarındaki gerilimdir. Cesur bir insanın ne zaman korktuğu, dürüst birinin hangi gerçeği sakladığı ve güçlü görünen birinin yalnız kaldığında nasıl dağıldığı karakterin asıl hayatını kurar.
KENDİNE ANLATTIĞI HİKÂYE. Her insan yaptığı şeyleri açıklamak için kendine bir hikâye anlatır. Karakter de yalnızca yazarın ona verdiği geçmişle değil, o geçmişi nasıl yorumladığıyla oluşur. Aynı kayıp birini adalete, diğerini intikama götürebilir. İkisi de kendini haklı görebilir. Okur karakterin söylediğiyle yaptığı arasındaki mesafeyi gördüğünde, sayfadaki kişi gerçek birine dönüşmeye başlar.
YAZARA DİRENMEK. Bir karakterin gerçek olduğuna dair en güçlü işaret, yazarın kolay çözümüne direnmesidir. Kurguyu ilerletmek için ona uygun olmayan bir karar verdirdiğinizde metin bunu belli eder. Karakter artık yalnızca olayların taşıyıcısı değildir; kendi korkuları ve arzularıyla sahnenin yönünü değiştirir. Bu direnç yazmayı zorlaştırır ama romanın canlılığını da buradan alır.
Karakteri gerçek yapan şey hakkında topladığımız bilgi miktarı değildir. Boyunu, göz rengini, çocukluğunu ve sevdiği yemekleri bilmek bize ayrıntılı bir dosya verir; yaşayan bir insan değil. Gerçeklik, karakterin iki doğru arasında kaldığı anda başlar. Ne seçerse seçsin bir şey kaybedecekse, okur onun içindeki çatışmayı kendi hayatından tanır. İnsanları tanımlayan çoğu zaman sahip oldukları özellikler değil, ödemeye razı oldukları bedeldir. Bu nedenle karakter kurarken önce ne istediğini değil, istediği şeye ulaşmak için neyi feda edemeyeceğini sorarım. Hikâye tam da bu iki kuvvet birbirine değdiğinde hareket eder.
En güçlü karakterler kendilerini bütünüyle açıklamaz. Gerçek hayatta da bir insanın söylediğiyle sustuğu, yaptığıyla yapmak istediği arasında boşluklar vardır. Okur bu boşluklara baktığında kendi deneyimini kullanır ve karakteri yazarla birlikte tamamlar. Bu nedenle her duyguyu adlandırmak, her davranışın nedenini anlatmak karakteri derinleştirmek yerine küçültebilir. Bazen bir elin masanın altında titremesi, sayfalarca iç konuşmadan daha fazlasını söyler. Gerçeklik bilgiyle değil, doğru seçilmiş çelişkinin okurun içinde devam etmesiyle kurulur. Karakter kitap kapandıktan sonra da zihinde yaşıyorsa artık kâğıttan çıkmıştır.
OKURUN TAMAMLADIĞI YÜZ
Yazar karakterin her ayrıntısını kapatırsa okura yer kalmaz. Bir jest, yarım bırakılmış cümle ya da tekrar eden küçük bir alışkanlık uzun açıklamalardan daha güçlü olabilir. Okur kendi deneyimini o boşluklara taşır ve karakteri zihninde tamamlar. Gerçek karakter, yazarın tek başına yarattığı değil; metinle okurun birlikte yaşattığı kişidir.
Yazarın karakter üzerindeki kontrolü de sınırsız olmamalıdır. Planladığımız sahneye ulaşmak için karakteri kendi doğasına aykırı biçimde hareket ettirdiğimizde okur bunu hemen hisseder. Kurgusal insanın özgürlüğü, geçmişinden ve yaralarından doğan iç tutarlılıktır. Bazen aylarca hazırladığım bir bölüm, karakter o kapıdan geçmeyeceği için değişmek zorunda kalır. Bu direnç yazarlığın önünde engel değil, metnin yaşamaya başladığının işaretidir. Karakter bize hayır diyebiliyorsa artık yalnızca olay örgüsünü taşıyan bir araç olmaktan çıkmış, kendi ağırlığını kazanmıştır.
Karakter gerçek olduğunda okur onu sevmek zorunda değildir; fakat davranışının kaçınılmazlığını hisseder. Kötü bir seçim karşısında 'ben olsam yapmazdım' diyebilir, yine de o insanın neden yaptığını anlayabilir. Edebiyatın empati gücü burada yanlışla doğruyu birbirine karıştırmaz. Yalnızca yargıdan önce bakmaya zorlar. Özellikle karanlık karakterlerde bu mesafe önemlidir. Onları tamamen yabancılaştırırsak rahat ederiz, çünkü kötülüğün bize ait olmadığını düşünürüz. Fazla aklarsak kurbanın gerçeğini sileriz. Yazar iki tehlike arasında yürür: karakterin insanlığını göstermek ama eyleminin sorumluluğunu ondan almamak. Yaşayan karakter, okurun içinde kolay bir hüküm değil zor bir soru bırakır. Onu unutamamamızın nedeni kahramanlığı değil, kendi ihtimallerimize rahatsız edici biçimde yaklaşmasıdır.